logo sk-architekci.

Strawbale czyli domy z gliny i słomy.


Glina i słoma to bardzo tani i powszechnie dostępny materiał budulcowy. Wiele osób odnosi się jednak z wielką rezerwą do propozycji wykorzystania tych materiałów w budownictwie. Ogólnie wiadomo, że słoma jest łatwopalna, łatwo ulega zawilgoceniu, mogą się do niej dostać i zadomowić gryzonie oraz insekty. Glina z kolei ma skłonności do pękania lub rozsypywania się (w zależności od proporcji wymieszania z piaskiem). Jest to oczywiście prawda w odniesieniu do snopów lub kostek słomy zalegających na polach oraz gliny, jako takiej.

W przypadku wykorzystywania tych materiałów w budownictwie, stosuje się techniki i metody mające na celu skrajne zminimalizowanie lub wręcz wyeliminowanie tych niekorzystnych właściwości.

W technologii straw bale słoma jest formowana w kostkę o konkretnych wymiarach przy pomocy prasy. Silna kompresja włókien słomy powoduje, bardzo ograniczony dostęp powietrza do wnętrza struktury, przez co zapewnia jej wysoką ognioodporność (to tak jakby próbować podpalić zamkniętą książkę telefoniczną). Słomiane kostki układa się w różny sposób – pomysłów autorskich w tym typie budownictwa jest kilka. Generalnie moduły słomiane osadzane są w drewnianej konstrukcji pełniącej rolę szkieletu domu. Dom buduje się na podmurówce, dzięki czemu zapobiega się przechodzeniu wilgoci z ziemi do ścian. Ściany impregnowane są gliną i pokrywane zabezpieczającym tynkiem.

moduly slomiane strawbale

Tynk to kluczowy element w technologii straw bale. W celu zapobiegania zawilgoceniu i gniciu słomianych modułów, warstwa tynku musi umożliwiać "oddychanie" słomianej ścianie. Przez oddychanie należy rozumieć swobodny przepływ wilgoci przez ścianę wraz z powietrzem i nie dopuszczenie do gromadzenia się jej wewnątrz modułów. Tynk chroni więc ścianę przed zawilgoceniem z zewnątrz (deszcz, śnieg) oraz umożliwia usuwanie nadmiaru wilgoci z wnętrza domu (gotowanie, oddychanie itp.).
Oprócz tego zapewnia konstrukcji ochronę przed gryzoniami i insektami. Ochrona przed gryzoniami może być dodatkowo zwiększona poprzez umieszczenie między słomianą ścianą a warstwą tynku siatki stalowej o odpowiednio drobnych oczkach. Siatka powinna zastać wkopana wgłąb ziemi, wzdłuż fundamentów na głębokość minimum 80cm (dotyczy fundamentów punktowych).

Do otynkowania ściany z modułów słomianych, można użyć mieszanki gliny z piaskiem oraz sieczką słomianą. Glina nie jest materiałem normowanym - wydobywana w różnych miejscach ma różne właściwości fizyczne, dlatego należy ją wymieszać w odpowiednich proporcjach z piaskiem oraz słomą. Włókna słomy wiążą glinę zapobiegając jej pękaniu i kruszeniu. Przed przystąpieniem do właściwego nakładania tynku na ścianę należy wykonać kilka próbek mieszanki o różnej proporcji składników, aby określić ich optymalny skład. Mieszanka zbyt bogata (za dużo gliny, za mało sieczki) będzie pękać w miarę wysychania, podczas gdy mieszanka zbyt uboga będzie się kruszyć i rozsypywać.
Trzeba zaznaczyć, że tynk gliniany należy chronić przed długotrwałym działaniem silnych deszczów. Mimo, iż pod wpływem wody glina pęcznieje, tworząc nieprzepuszczalną powłokę, narażona jest jednak na powolne wypłukiwanie. Problem ten można wyeliminować stosując różne rozwiązania architektoniczne (okap, cokół chroniący przed wodą odpryskową, izolacja pozioma odcinająca nasiąkanie) jak również zabezpieczenie powierzchni - powłoki malarskie, impregnacja lub wodoodporne tynki.

Do otynkowania można użyć również wapna. Wapno podobnie jak glina tworzy warstwę "oddychającą", można je kłaść bezpośrednio na słomę. Alternatywnie wapno można w dowolnych proporcjach łączyć z gliną, lub rozprowadzić cienką warstwą na tynku glinianym. Wapno zabezpiecza ścianę glinianą przed niekorzystnym działaniem wody, a dzięki właściwościom alkalicznym również przed grzybami, bakteriami, owadami i innymi organizmami mogącymi zagrażać budowli.
W efekcie połączenia gliny z wapnem uzyskujemy tynk paroprzepuszczalny i zarazem odporny na wypłukiwanie (zacinający deszcz). Zapewnia to słomianej ścianie odpowiednią "oddychalność" i ochronę przed czynnikami zewnętrznymi.